کتاب‌خانه

موج و مرجان

2009-08-15T20:07:00.007+04:30

برای کسانی که در عمرشان مدتی از روی علاقه،کنجکاوی یا دغدغه کار فرهنگی و تشکیلاتی کرده اند، حتما مواقعی پیش آمده که نیاز به مطالعه و کتاب خوانی را در خود یا دیگران احساس کرده اند اما یا حوصله اش را نداشته اند یا این که طرف مقابل شان حس و حال مطالعه جدی و دقیق را در موضوع مورد نظر نداشته.در این مواقع اگر کمی شانس داشته باشید یک نویسنده پیدا می شود و در آن موضوع رمان یا داستانی می نویسد و به قول معروف به جای آمپول برایتان شربت تجویز می کند، -خصوصا اگر موضوع تاریخی باشد که دیگر فبها المراد-.
موضوع دفاع مقدس و جنگ تا کنون دست مایه بسیاری از رمان ها و داستان ها شده اما بیشتر آنان – و شاید همه شان- بنا بر خصوصیت رمان؛ تصویر یک گوشه از جنگ، تاریخ و جامعه را ارائه می کنند و در همان تکه کوچک به روابط انسان ها با یکدیگر، مصائب و مشکلات و ... می پردازند اما موج و مرجان این گونه نیست.
موج و مرجان اولین جلد از سه گانه ای است که در خصوص وقایع خرمشهر از سال های 1348 تا 1367 منتشر می شود. این اثر و دو جلد دیگر حاصل سال ها تحقیق مطالعه و گفتگوی مستقیم و دامنه داری است که کماکان ادامه دارد. کتاب حوادث را از سال 48 تا تابستان 58 نقل می کند.
هر چند بعید است که بشود کتاب را در زمره رمان جای داد و بهتر است از آن با نام تاریخ نگاری داستانی نام ببریم اما قلم خوب، جذاب و روان کتاب خواننده را به خواندن تمامی کتاب ترغیب می کند. حجم گفت و گوها چندان زیاد نیست و بیشتر توصیفات و اتفاقات از زبان نویسنده بیان می شوند؛ نکته دیگر این که گفت و گوها داستان را به جلو نمی برند بلکه بیشتر به تشریح ماوقع در همان صحنه می پردازند. توصیف ها و استعاراتی که نویسنده در طول داستان استفاده می کند خوب و دقیق هستند و بدون آنکه خواننده در توصیف گیج شود می تواند با خط داستان همراه شود اما با کمی دقت می توان به استعاری بودن بسیاری از توصیفات پی برد.
طرح روی جلد کتاب شاید خیلی هم بد نباشد اما می توان مطمئن بود که از این بهتر می توانست باشد. کتاب جزء دسته کتاب های ارزان قیمت سوره مهر است و با قیمت 2100 تومان می شود یک جلد از آن را برای خود کرد که حتما ارزشش بیشتر از قیمت روی جلدش خواهد بود.
"رضا رئیسی" که کتاب دیگر او "قطار پنجاه و هفت "هم توسط سوره مهر منتشر شده شاید به آن اندازه که خوب می نویسد و به کارش وارد است شناخته شده نیست. با اطمینان می گویم که قلم روان رضا رئیسی اگر بی نظیر نباشد، بعید است نظایرش به عدد انگشتان دست برسد. به هر حال خواندن کتاب های او را توصیه می کنم و منتظر جلد های بعدی این سه گانه خواهم بود.

باکو 2001

2008-09-17T10:55:00.003+04:30

«ارتباط آذربایجان و ایران به همین رگ تشیع آذری‌هاست. باشد که فعلاً به این مردم ساده‌دل باورانده‌اند که ایرانی و فارس مسلمان نیستند. عیبی ندارد. [اصلاً] روس‌ها از همین رگ تشیع آذری‌ها می‌ترسیده‌اند که هر چه به مرزهای ایران نزدیک می‌شوی آثار فقر و بی‌توجهی را بیش‌تر می‌بینی.»

چند قلم به‌دست آذری پاشده و رفته‌اند دیدن کشور همسایه‌مان، آذربایجان. بعد که از این سفر سخت و پر مشقت برگشته‌اند نوشته‌های سفرشان را داده‌اند برای چاپ که روزنامه‌های محلی زحمت‌اش را کشیده‌اند. با این حساب دیده‌ها و شنیدهاشان فقط به چشم آذری‌های خودمان آمده است. ولی مهدی نعلبندیِ کاریکاتوریست که به هم‌راه دیگر روزنامه‌نگاران تبریزی و ارومیه‌ای، با شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی آذربایجان هم‌کلام شده است. آن‌چه را از وضع ظاهری شهرهای آذربایجان دیده است در کنار شنیده‌های‌ش گذاشته تا «باکو 2001» شکل بگیرد. ولی انگار کتاب فقط بین آذری‌ها پخش شده است. چرا که هیچ اثری از این کتاب را در پای‌تخت نمی‌بینیم. باقی شهرها هم که پیش‌کش.

«باکو 2001» در بیست و دو بخش تنظیم و با همت «دفتر مطالعات قفقاز بنیاد طوبی» منتشر شده است. که با همه‌ی دست‌اندازهای نثر و لحن راوی در روایت این سفر، لطفی که در خواندن سفرنامه است مانع کنارگذاشتن کتاب خواهد شد. کاریکاتورهایی که نویسنده از اوضاع آذربایجان کشیده است در بخش آخر کتاب جا داده شده است. هم‌چنین در بخش «تصاویر» چهرهٔ بعضی از شخصیت‌های مذهبی و سیاسی آذربایجان، نماهایی از شهر باکو و عکس‌های یادگاری خبرنگاران گنجانده شده است. بخش‌هایی از این کتاب نیز در ده‌مین ماه‌نامه‌ی سوره چاپ شده است که می‌توانید در این‌جا بخوانیدش.

سفر به گرای 270 درجه

2008-09-12T21:57:00.004+04:30

یا لطیف

جنگ واقعیتی است که پیش روی نویسندگان ما قرار گرفته است. ادبیات جهان سعی کرده با دستمایه قرار دادن این تحول بزرگ اجتماعی، آن را از منظر دیگری مشاهده کند و دنیاهای نو دراندازد. احمد دهقان از نویسندگانی است که در آثارش با عبور از لایه های ترد و شکننده، به اعماق جنگ راه پیدا می کند.« سفر به گرای 270 درجه» در سال 1375 منتشر شد. این رمان خیلی زود توانست جایزه بیست سال داستان نویسی، چهارمین دوره انتخاب کتاب سال دفاع مقدس و بیست سال ادبیات پایداری را از آن خود کند. راوی این داستان با سفر به گرای 270 درجه زندگی دیگری را تجربه می کند و خواننده را با خود همراه می سازد.
جملات بالا را در پشت جلد رمان معروف «سفر به گرای 270 درجه» می خوانیم و از طریق آن به همراهی با داستان ترغیب می شویم. این کتاب مانند سایر کتاب های انتشارات سوره مهر دارای صفحه بندی خوب، ویراستاری کم نقص و چاپ با کیفیتی است- مشخصاتی که خواننده را به خواندن آن تشویق می کند-.
داستان روایت جوانی است به نام ناصر که در عملیات کربلای پنج شرکت می کند،در مسیر داستان، خواننده با شخصیت هایی آشنا می شود که هر کدام اگر چه خصوصیات خاص خود را دارند اما همه ی این شخصیت ها کاملا در خدمت داستان به کار می آیند و نویسنده تنها تا جایی که در مسیر اتفاقات داستان ضرورت یافته به توصیف و معرفی آنان می پردازد و گاهی این توصیف ها به همین علت چندان دقیق نیستند. در مورد موقعیت ها و مکان ها نیز تا حدودی این شرایط برقرار می باشد.
روایت داستان در صفحات ابتدایی به لحاظ کشش نداشتن و همراه نشدن مخاطب با داستان دچار ایراداتی است که خیلی زود و با حضور شخصیت بذله گو و محبوب علی و نیز رفتن ناصر به منطقه برطرف می شود. در کلیت رمان ریتم و سرعت روایت مناسبی وجود دارد که نه به خاطر توضیحات اضافه، داستان کشدار و خسته کننده می شود و نه به علت سرعت بالای روایت، خواننده دچار سردر گمی می گردد. در واقع شاید بتوان همین ریتم مناسب روایت را از بارزترین نقاط قوت رمان دانست.
حضور شخصیت های بذله گو و طناز مانند علی و میرزا و همچنین اتفاقات جالبی که اغلب به خاطر حضور این دو و به مدد شیطنت های آنان اتفاق می افتد، روایت داستان را دلچسب تر کرده است. اما در سوی دیگر و در نقاط اوج و تراژیک داستان –مانند لحظه شهادت علی که به نوعی اوج داستان محسوب می شود- روایت چندان گیرا و تاثیر گذار نیست؛به عبارت دیگر خواننده در خنده ها به همراه داستان می خندد اما اشک او در لحظات غم انگیز در نخواهد آمد.
در این رمان دیالوگ ها هم همانند شخصیت ها تنها در خدمت روایت داستان هستند و هیچ بار دیگری را به دوش نمی کشند و این موضوع تا جایی پیش می رود که داستان در جاهایی به وقایع نگاری پهلو می زند. در واقع دیالوگ ها به هیچ عنوان بهره ای از شاعرانگی نبرده اند و در ورای ظاهر آنان نمی توان به فضای نوینی پای نهاد.
در کل بایستی گفت که"سفربه گرای 270 درجه" تصویری نزدیک به واقع از جنگ، روحیات افراد و موقعیت های آنان ارائه می دهد که نشان از لمس این واقعیت ها در جهان واقع توسط نویسنده دارد. تصویری که در آن افراد با همین احساسات و عواطف معمولی در موقعیت های مختلف؛ گاه می ترسند، گاه می خندند، گاه گریه می کنند و گاهی شجاعت خویش را به رخ می کشند.